ΚΥΡΙΑΚΗ Α΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (Ματθ. ι΄ 32-33, 37-38, ιθ΄27-30) "ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ"

Βαρθολομαίου & Βαρνάβα των Αποστόλων, 

Λουκά του ιατρού Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως & Κριμαίας.

«Πάς όστις ομολογήσει εν εμοί 

έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω καγώ εν αυτώ, έμπροσθεν του Πατρός μου του εν ουρανοίς.»

     Γιορτάζει η Αγία μας Εκκλησία και πανηγυρίζει σήμερα τους Αγίους Πάντες, όλους δηλαδή εκείνους τους "συνανθρώπους" μας που, ανά τους αιώνες, όχι μόνο πίστεψαν στο κήρυγμα του Χριστού, αλλά με τη ζωή τους έκαναν πράξη τις αλήθειες του Ευαγγελίου και με το παράδειγμά τους, έχοντας πάρει από τον ίδιον τον Ιδρυτή της Εκκλησίας μας, τον Χριστό ως Μέγα Βασιλέα πια, το στεφάνι της αγιότητας και κάθισαν μαζί Του δίπλα στον Θρόνο Του, σήμερα μας ενισχύουν και μας προτρέπουν όλους εμάς να συνεχίσουμε τον καλό αγώνα της πίστεως. 

     Είναι οι αδελφοί μας, οι γνωστοί αλλά και οι αφανείς Άγιοι, Όσιοι, Μάρτυρες, άνδρες και γυναίκες, ακόμα και παιδιά, Ιεράρχες, Μοναχοί και λαϊκοί της Εκκλησίας μας, είναι οι προστάτες μας, εκείνοι που πρεσβεύουν στον Κύριο και για τη δική μας σωτηρία και θαυματουργούν όταν τους επικαλούμαστε με πίστη, είναι τα ζωντανά βιβλία της πίστεως, τα παραδείγματά μας και η απόδειξη ότι ο αγώνας μας και εφικτός είναι και δεν είναι άσκοπος αλλά το αντίθετο, σωτήριος και ζωοποιός. 
    Γι αυτό και σήμερα ακούμε από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο να μας μεταφέρει τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: 

“Κάθε έναν που θα με ομολογήσει ενώπιον των ανθρώπων, θα τον ομολογήσω κι εγώ μπροστά στον Πατέρα μου τον επουράνιο· και όποιον με αρνηθεί ενώπιον των ανθρώπων, θα τον αρνηθώ κι εγώ μπροστά στον Πατέρα μου. Εκείνος που αγαπά μητέρα ή πατέρα περισσότερο από εμένα, δεν μου είναι άξιος· και εκείνος που αγαπά τα παιδιά του περισσότερο από εμένα, δεν μου είναι άξιος. Κι εκείνος που δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μου είναι άξιος”. Του λέει ο Πέτρος: Κύριε, ορίστε, τα έχουμε εγκαταλείψει όλα για να σε ακολουθήσουμε· τί λοιπόν θα κερδίσουμε; Ο Χριστός υπόσχεται ότι κατά την ημέρα της Δευτέρας Παρουσίας Του οι Απόστολοι θα καθίσουν δίπλα από τον θρόνο Του, και θα κρίνουν τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ, “και ο καθένας που άφησε σπίτια ή αδελφούς ή αδελφές ή μητέρα ή πατέρα ή γυναίκα ή παιδιά ή αγρούς για χάρη του ονόματός μου, θα λάβει εκατό φορές περισσότερα και θα κληρονομήσει την αιώνιο ζωή”. 

      Η ομολογία της πίστεως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία

 για τη ζωή μας. Οι εορταζόμενοι σήμερα, Πάντες οι Άγιοι της Εκκλησίας μας, το πέτυχαν αυτό, ομολόγησαν δηλαδή την πίστη τους στο Χριστό και Τον έθεσαν πρώτη προτεραιότητα στη ζωή τους, πάνω από κάθε τι ανθρώπινο και γήινο, γι αυτό και δοξάστηκαν από τον Θεό σήμερα. Και όταν μιλάμε για ομολογία πίστεως, έχουμε βέβαια στο νου μας τους άπειρους Μάρτυρες, που θυσίασαν ακόμα και τη ζωή τους προκειμένου να μην αρνηθούν την πίστη τους στον Χριστό. Δεν σκέφτηκαν τίποτα, δεν δείλιασαν μπροστά σε καμία απειλή, δεν κάμφθηκαν από τους πόνους και τα βασανιστήρια, δεν θαμπώθηκαν από την δυνατή σαγήνη της αμαρτίας, δεν αρνήθηκαν τον Χριστό ακόμα και όταν οι τύραννοι θανάτωναν ενώπιόν τους τα αγαπημένα τους πρόσωπα, γονείς, παιδιά, συζύγους. 

     Για τους Μάρτυρες της πίστεώς μας το μεγαλύτερο αγαθό, το οποίο δεν μπορεί κανείς να μας αφαιρέσει, είναι ο Χριστός, τον οποίο δεν αρνήθηκαν και γι αυτό τα ονόματά τους έχουν μείνει αιώνια γραμμένα στο βιβλίο της ζωής. Η ομολογία ωστόσο της πίστεως στον Χριστό δεν έχει να κάνει μόνο με το σωματικό μαρτύριο, αλλά με την όλη στάση του ανθρώπου, με τη διαρκή παρουσία του Χριστού στην καρδιά και στη ζωή του. 

     Ομολογία πίστεως έδωσαν οι ασκητές της ερήμου, που θυσίασαν κάθε δικαίωμά τους και κάθε άνεση, ακόμα και την καθημερινή τους τροφή, για την αγάπη του Χριστού. Ομολογία πίστεως έδωσαν και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας, ποιμαίνοντας τον λαό του Θεού με το παράδειγμά τους και με τα συγγράμματά τους, με τα οποία αγωνίστηκαν να μας μορφώσουν εν Χριστώ και να αντικρούσουν τις πλάνες των αιρέσεων. Ομολογία πίστεως έδωσαν και όλοι οι Άγιοι, ακόμα και εκείνοι που παραμένουν άγνωστοι σε εμάς και μόνο ο Θεός γνωρίζει. Ομολογία του Χριστού καλείται να δώσει ο κάθε πιστός σε κάθε εποχή και σε κάθε περίσταση, σε κάθε πτυχή και δραστηριότητα του καθημερινού του βίου, στην εργασία, στο σπίτι, στις συναναστροφές, στην κοινωνία, στον κάθε μας συνάνθρωπο.  

     Ιδιαίτερα μάλιστα στην εποχή μας, όπου γίνεται μεγάλη προσπάθεια,

 τόσο από κάποιους κύκλους μέσα στην χώρα μας όσο και από το εξωτερικό, για  να περιοριστεί η πίστη στην ιδιωτική ζωή του ανθρώπου, που ο Χριστός και η Εκκλησία μας βάλλεται με νέα και δυνατά πια μέσα και με πρόσχημα την νέα τάξη πραγμάτων και την αδηφάγα παγκοσμιοποίηση, "σαλαμοποίηση", επιτρέψτε μου την έκφραση, των ιδανικών μας, των παραδόσεων, των θεσμών, των συμβόλων, της ιστορίας, της γλώσσας μας, και με δικαιολογίες όπως η καταπάτηση των ανθρωπίνων δήθεν δικαιωμάτων και άλλων τέτοιων κατασκευασμάτων, ειδικά λοιπόν αυτόν τον καιρό, ο λόγος του Κυρίου μας, το Ευαγγέλιο και η διδασκαλία Του θα πρέπει να μας προβληματίσουν ακόμα περισσότερο. Και τούτο επειδή, δυστυχώς, πολλές φορές παραθεωρούμε τον Χριστό και θέτουμε άλλες προτεραιότητες στη ζωή μας. Ασχολούμαστε περισσότερο, ίσως και ολοκληρωτικά, με τα βιοτικά και τα καθημερινά, με την εργασία μας, με την οικογένειά μας, με τα θέλω μας, με τον εαυτό μας, με το πώς θα γίνουμε αρεστοί και “επιτυχημένοι” στον κοινωνικό μας περίγυρο, και ξεχνάμε τον Χριστό ή δεν μιλάμε και πολύ γι' Αυτόν, μήπως και μας παρεξηγήσουν ή μας περιθωριοποιήσουν. 

      Έχουμε αφαιρέσει τον Σταυρό που μας φόρεσε ο νονός μας στο στήθος κατά την βάπτιση μας και τον έχουμε αντικαταστήσει με ένα σωρό άλλα μπιχλιμπίδια, περνάμε από την εκκλησιά ή ενοχλούμαστε από τον χτύπο  της καμπάνας της στην γειτονιά μας και δεν κάνουμε το σημάδι του Σταυρού, ή όταν κάνουμε τον Σταυρό μας τον κάνουμε κρυφά για να μην μας αντιληφθούν και μας περιγελάσουν, δεν πάμε την Κυριακή στον Ιερό Ναό της Ενορίας μας, δεν συμμετέχουμε στην λατρευτική και κοινωνική ζωή της, δεν βοηθούμε στην καθαριότητα και στον ευπρεπισμό της γιατί θα μας πουν οπισθοδρομικούς, 
δεν έχουμε πια ενοριακή συνείδηση, δεν βιώνουμε την μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας μας γιατί...ήμαστε βλέπετε "μοντέρνοι", δεν οδηγούμε τα παιδιά μας προς την εκκλησία και τα κατηχητικά της για να μην μας κακολογήσουν οι γνωστοί μας, μας έχουν κάνει δηλαδή να φοβόμαστε  ουσιαστικά να δηλώσουμε, να ομολογήσουμε χριστιανοί ορθόδοξοι, μάχιμοι στρατιώτες του Χριστού μας και αγαπημένοι του, γιατί μας έχουν εμποτίσει με περίεργες και απάνθρωπες ιδέες, με οράματα ατομικά και ιδιωτικά, που μέσα σε αυτά δεν χωρά το μεγαλείο της Πίστης στο Χριστός μας, αλλά ίσως να χωρέσει ο αντίχριστος που πρεσβεύουν και προωθούν μέσα από τις κυβερνήσεις που ανεβοκατεβάζουν κατά βούληση, μέσα από νομοθεσίες και διατάγματα που εκπονούνται από αθέους και μισάνθρωπους νομοθέτες, υπουργούς και πρωθυπουργούς, αλλά και  ψηφίζονται από άβουλους και καρεκλοκένταυρους βουλευτές, που όλοι μαζί, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, προσπαθούν να κάμψουν το χριστιανικό μας φρόνημα.    

    Έτσι, αγαπητοί αναγνώστες, φίλοι πια, διαδικτυακοί και μη, της ηλεκτρονικής σελίδας μας (www.intheopatoron.blogspot.gr) για να μη βρεθούμε στο περιθώριο της νέας αυτής κατευθυνόμενης κοινωνίας που μας έχουν επιβάλλει, για να μην θεωρηθούμε από τους συνανθρώπους μας, ως αναχρονιστικοί και ξεπερασμένοι και διαφορετικοί, διαλέγουμε να θέσουμε τον Χριστό στο περιθώριο της ζωής μας, και να ασχοληθούμε με Αυτόν, είτε καθόλου, είτε όταν οι άλλοι δεν θα μας βλέπουν, μυστικά και ιδιωτικά, χωρίς ομολογία...κρυφά, σαν τότε στις κατακόμβες με τον φόβο των διωγμών. Εξάλλου διωγμό δεν βιώνει και σήμερα η Εκκλησία μας, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο;    

    Και μάλιστα συνεχίζοντας υπερήφανα να βιώνει η Εκκλησία μας αυτούς τους διωγμούς και τις θυσίες ανά τους αιώνες, σήμερα μαζί με … Πάντες τους Αγίους της, ιδιαίτερα εορτάζει και δύο από τους Αγίους μας Αποστόλους, τον Βαρθολομαίο και τον Βαρνάβα, που υπέστησαν αυτά τα μαρτύρια και τους διωγμούς που παραπάνω σας περιέγραψα, προσπαθώντας να μεταφέρουν τον Λόγο του Διδασκάλου τους Χριστού σε όλη την οικουμένη, ο πρώτος στις μακρινές Ινδίες, όπου τον σταύρωσαν ανάποδα οι ειδωλολάτρες και ο δεύτερος στην Κύπρο την γενέτειρα του, όπου τον λιθοβόλησαν και κατόπιν τον έκαψαν. 

   Σήμερα όμως εορτάζουν, φέροντας τιμητικά τα ονόματα αυτών των δύο Αγίων Αποστόλων, και ο Οικουμενικός Πατριάρχης μας, κ.κ Βαρθολομαίος, που μέσα σε απόλυτα «εχθρικό χώρο» όπου βρίσκεται, την Κωνσταντινούπολη… ποιος θα μπορούσε να φανταστεί πως την «Βασιλεύουσα» μας θα την ονοματίζαμε σήμερα «εχθρικό χώρο», εκεί που το Βυζάντιο μεγαλούργησε και έγινε αυτοκρατορία (τίποτε πια δεν είναι δεδομένο και αυτονόητο για την χώρα μας αδελφοί μου, ούτε και για την πίστη μας είναι, ούτε και για την ίδια την ελευθερία μας, αφού για όλα πρέπει πια να δίνουμε μάχες … έτσι καταντήσαμε), αλλά εμείς εδώ στην Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, εορτάζουμε και τον τοπικό μας Επίσκοπο, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας, κ.κ Βαρνάβα, που και αυτός δίνει τις δικές του μάχες για την παντελή έλλειψη αυτού του αυτονόητου που σας περιέγραψα πριν. Ας τους ευχηθούμε και τους δύο «Έτη Πολλά και ευλογημένα» και ας τους έχουμε στην προσευχή μας.

   Αλλά και στην νεότερη εποχή η Ορθοδοξία μας αδιάκοπα συνέχισε να βγάζει Αγίους και σήμερα την 11^η του μηνός Ιουνίου εορτάζουμε έναν ακόμα από αυτούς τους νεότερους Αγίους μας που αγωνίστηκε και μεγαλούργησε. Τον Άγιο Λουκά τον ιατρό (κάντε κλικ στον σύνδεσμο και δείτε περιληπτικά τον βίο του Αγίου Λουκά από προηγούμενη ανάρτηση της ιστοσελίδας μας...), που έχουμε την ιδιαίτερη ευλογία, μαζί με τα Ιερά Λείψανα των Αγίων Θεοπατόρων, του Ιωακείμ και της Άννας, μέρος και του ιερού Λειψάνου του από την Μονή Σαγματά στην Θήβα, να προσκυνούμε τακτικά και στον Ναό μας, το οποίο και θησαυρίζουμε εδώ στην κειμηλιοθήκη μας από όταν το 2010 ήρθα και το πρόσφερα στον ευλογημένο αυτό τόπο των Ανθοκήπων, τότε που ο Επίσκοπος μας με έστειλε εδώ για να διακονήσω το όμορφο αυτό ποίμνιο ως εφημέριος στην νέα υπόγεια κατακόμβη τότε, αλλά και μοναδική εκκλησία των Αγίων Θεοπατόρων του Ιωακείμ και την Άννας, που τώρα τους χτίζουμε και πολύ σύντομα θα τους στεγάσουμε και θα τους τιμήσουμε όπως πραγματικά τους αξίζει, μέσα στον περίλαμπρο και μεγαλόπρεπο ναό που οσονούπω θα λειτουργήσει.

    Ο μέγας αυτός άνδρας, που μέσα στην κομουνιστική και άθεη τότε Ρωσία, ως γιατρός αγωνιστής αρχικά, πολέμησε και στους δυο παγκοσμίους πολέμους, αναγκάζοντας τους κρατούντες τότε να του απονείμουν το βραβείο Στάλιν, την μεγαλυτέρα των τιμών τότε, για την συνεισφορά του στην ανθρωπότητα και αργότερα να τον εξορίσουν βέβαια …δεν έχει σημασία, οι άνθρωποι έτσι φερόμασταν πάντα στους ήρωες (έτσι δεν συμπεριφερθήκαμε και εμείς στους μεγάλους ήρωες της δικής μας επανάστασης το 1821), αλλά και στους Αγίους μας, και κατόπιν ως Αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, να ποιμάνει και να διδάξει το ποίμνιο που του ανέθεσε η Εκκλησία, μέσα σε απίστευτες εξορίες και ταλαιπωρίες τον Λόγου του Χριστού, που πίστευε και αγαπούσε άδολα και με αυτοθυσία, για να εισπράξει όμως αντίδωρο της ταραχώδους και ταλαίπωρης  ζωής του την αμέριστη και κραυγαλέα αγάπη και αποδοχή του λαού της Ρωσίας, που πρώιμα Άγιο τον ανακήρυξε για τα θαύματα του.   

      Στον σύγχρονο αυτόν πειρασμικό κόσμο που ζούμε ας μη λησμονούμε ότι καμία αρετή δεν έχει μεγαλύτερη σημασία, όσο αυτή της δημόσιας ομολογίας της πίστης μας στον Χριστό, όχι απλά όμως με λόγια, αλλά με τα έργα μας και με τις πράξεις μας, όπως έκαναν και οι εορταζόμενοι σήμερα Άγιοι μας, αλλά και άπαντες οι Άγιοι, αφού η Αγία Εκκλησία μας σήμερα κανέναν δεν αφήνει χωρίς να τον τιμήσει, από τότε και μέχρι της μέρες μας και πάντα. Διαφορετικά, αν δεν τον ομολογήσουμε και αν δεν κάνουμε πράξη όσα μας προτρέπει σήμερα ο Χριστός, στο Ευαγγέλιο της Α΄ Κυριακής του Ματθαίου, που ακούγετε από το στόμα των ιερέων μας ανά την υφήλιο, θα εκπλαγούμε εκείνη την ημέρα της μεγάλης Κρίσεως, όταν θα του φωνάζουμε σπαρακτικά "... κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν." Κύριε, άνοιξέ μας, κι εκείνος θα μας απαντήσει "...ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς." Αλήθεια, δεν σας γνωρίζω” (Ματθ. 25, 12).

   Αυτό, το να μην μας αναγνωρίσει δηλαδή ο Χριστός στην Βασίλεια Του, δεν το εύχομαι σε κανέναν αδελφό μου, εγώ αυτό που πάντα και τώρα εύχομαι είναι, εκείνη την μεγάλη ώρα της Κρίσης, όποτε και αν έρθει αυτή, να μας πεί όλους ο Οικοδεσπότης του Παραδείσου Χριστός μας, αυτό που ακούγεται στο κατηχητικό λόγο του Ιερού Χρυσοστόμου στην Αναστάσιμη Λειτουργία του Πάσχα...  

«Οὐκοῦν εἰσέλθετε πάντες εἰς τήν χαράν τοῦ Κυρίου ὑμῶν˙ καί πρῶτοι καί δεύτεροι τόν μισθόν ἀπολαύετε. Πλούσιοι καί πένητες μετ’ ἀλλήλων χορεύσατε˙ ἐγκρατεῖς καί ράθυμοι τήν ἡμέραν τιμήσατε˙ νηστεύσαντες καί μή νηστεύσαντες, εὐφράνθητε σήμερον. Ἡ τράπεζα γέμει, τρυφήσατε πάντες. Ὁ μόσχος πολύς, μηδείς ἐξέλθη πεινῶν. Πάντες ἀπολαύσατε τοῦ συμποσίου τῆς πίστεως˙ πάντες ἀπολαύσατε τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος. Μηδείς θρηνείτω πενίαν˙ ἐφάνη γάρ ἡ κοινή Βασιλεία. Μηδείς ὀδυρέσθω πταίσματα˙ συγνώμη γάρ ἐκ τοῦ τάφου ἀνέτειλε. Μηδείς φοβείσθω θάνατον˙ ἠλευθέρωσε γάρ ἡμᾶς ὁ τοῦ Σωτῆρος θάνατος.»

Αυτή ας είναι η ευχή μου για αυτήν την όμορφη και ευλογημένη Κυριακή και Ανάσταση!!!

 Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Τελίδης

*παρακάτω με ένα κλικ στο "Διαβάστε περισσότερα...", θα βρείτε το Ευαγγέλιο της Κυριακής των Αγίων Πάντων, στο πρωτότυπο κείμενο, αλλά και σε νεοελληνική απόδοση...

Το Ευαγγέλιο 
της Κυριακής Α΄ Ματθαίου.

"Των Αγίων Πάντων"

 (Ματθ. ι΄ 32-33, 37-38, ιθ΄ 27-30)

*Πρωτότυπο Κείμενο:

Πας ουν όστις ομολογήσει εν εμοί έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω καγώ εν αυτώ έμπροσθεν του πατρός μου του εν ουρανοίς όστις δ΄ αν αρνήσηταί με έμπροσθεν των ανθρώπων, αρνήσομαι αυτόν καγώ έμπροσθεν του πατρός μου του εν ουρανοίς. Ο φιλών πατέρα ή μητέρα υπέρ εμέ ουκ έστι μου άξιος· και ο φιλών υιόν η θυγατέρα υπέρ εμέ ουκ έστι μου άξιος· και ος ου λαμβάνει τον σταυρόν αυτού και ακολουθεί οπίσω μου, ουκ έστι μου άξιος. Τότε αποκριθείς ο Πέτρος είπεν αυτώ· ιδου ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι· τι άρα έσται ημίν; ο δε Ιησούς είπεν αυτοίς· αμήν λέγω υμίν ότι υμείς οι ακολουθήσαντές μοι, εν τη παλιγγενεσία, όταν καθίση ο υιός του ανθρώπου επί θρόνου δόξης αυτού, καθίσεσθε και υμείς επί δώδεκα θρόνους κρίνοντες τας δώδεκα φυλάς του Ισραήλ. και πας ος αφήκεν οικίας ή αδελφούς ή αδελφάς ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή τέκνα ή αγρούς ένεκεν του ονόματός μου, εκατονταπλασίονα λήψεται και ζωήν αιώνιον κληρονομήσει. Πολλοί δε έσονται πρώτοι έσχατοι και έσχατοι πρώτοι.

*Απόδοση στην Νεοελληνική:

Όποιος ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους ότι ανήκει σ΄ εμένα, θα τον αναγνωρίσω κι εγώ για δικόν μου μπροστά στον ουράνιο Πατέρα μου. Όποιος όμως με απαρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, θα τον απαρνηθώ κι εγώ μπροστά στον ουράνιο Πατέρα μου». «Όποιος αγαπάει τον πατέρα του ή τη μάνα του παραπάνω από μένα, δεν είναι άξιος για μαθητής μου. Κι όποιος αγαπάει το γιο του ή τη θυγατέρα του παραπάνω από μένα, δεν είναι άξιος για μαθητής μου. Επίσης όποιος δεν παίρνει το σταυρό του και δε με ακολουθεί, δεν είναι άξιος για μαθητής μου. Μίλησε τότε ο Πέτρος και του είπε: «Να, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε. Τι θα γίνει μ΄ εμάς;» Κι ο Ιησούς τους απάντησε: «Σας βεβαιώνω πως εσείς που με ακολουθήσατε, όταν θα καθίσει ο Υιός του Ανθρώπου στο μεγαλόπρεπο θρόνο του, στον καινούριο κόσμο, θα καθίσετε κι εσείς σε δώδεκα θρόνους, για να κρίνετε τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. Κι όποιος άφησε σπίτια ή αδερφούς ή αδερφές ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια για χάρη μου, θα πάρει εκατό φορές περισσότερα και θα κληρονομήσει την αιώνια ζωή. Πολλοί θα βρεθούν από πρώτοι τελευταίοι, κι άλλοι από τελευταίοι πρώτοι».