Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2016

ΤΑ ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

"ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΕΩ"
 ΤΑ ΨΥΧΟΣΑΒΒΑΤΑ 
ΓΕΝΙΚΑ 
         Η Αγία Ορθόδοξος Ανατολική  Εκκλησία έχει καθορίσει δύο Σάββατα, τα οποία και τα αφιερώνει στους απ΄αιώνος κεκοιμημένους αδελφούς της. Αυτά είναι τα μεγάλα Ψυχοσάββατα, το ένα πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και το άλλο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής. Γι τν στορία κα μόνο ς γνωρίζουμε τι η καθιέρωση τοΣαββάτου πρ τν πόκρεω ς Ψυχοσαββάτου, έγινε μλλον και αυτό κατ᾿ πομίμησιν το Σαββάτου πρ τς Πεντηκοστς, που ήταν και το μόνο που υπήρχε αρχικά.
    Βέβαια η αγάπη των ανθρώπων για τους δικούς τους, που δεν ζούν  πια μαζί τους, δημιούργησε την εκκλησιαστική παράδοση άλλων τεσσάρων ψυχοσάββατων, που δεν συμπεριλαμβάνονται όμως στο Τυπικό της Εκκλησίας μας. Αυτά είναι, το Ψυχοσάββατο της Τυρινής, το Σάββατο της α΄ εβδομάδος των νηστειών, όπου και εορτάζουμε το «δια κολλύβων» θαύμα του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος, 
(αλλά και όλα τα Σάββατα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής) το Σάββατο του Λαζάρου και για τους Θεσσαλονικείς, το Σάββατο πρίν την εορτή του Αγίου Δημητρίου. Ένα ακόμα Ψυχοσάββατο θα βρούμε στην παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Βουλγαρίας, το Σάββατο προ της Συνάξεως των Αρχαγγέλων.
 *Με το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής διατρανώνεται η πίστη μας για την καθολικότητα της Εκκλησίας, της οποίας την ίδρυση και τα γενέθλια ( επί γης )  γιορτάζουμε κατά την Πεντηκοστή. Μέσα στη μία Εκκλησία περιλαμβάνεται η στρατευομένη εδώ στη γη και η θριαμβεύουσα στους ουρανούς.
     *Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει θεσπιστεί γιατί η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή. Για το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους προαπελθόντας αδελφούς, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της  Επουράνιας Βασιλείας Του.
  Η ΣΗΜΑΣΙΑ 
ΤΟΥ ΚΟΛΛΥΒΟΥ
   Κατά τή διδασκαλία τῆς Ὀρθόδοξης Πίστης μας, το κόλλυβο συμβολίζει τήν Ἀνάσταση τῶν φθαρτῶν σωμάτων μας. Ὅπως ὁ σπόρος τοῦ σταριοῦ, ἀφοῦ θαφτεῖ καί σαπίσει, ἐν συνέχεια φυτρώνει, βλασταίνει καί δίνει καρπό. Ἔτσι πιστεύουμε καί γιά τούς κεκοιμημένους ἀδελφούς μας. Ἀφοῦ ἐνταφιασθεῖ τό σῶμα, σαπίσει καί λιώσει, στή συνέχεια θά ἀναστηθεῖ κατά τήν Ἀνάσταση τῶν πάντων καί θά ζήσει αἰώνια στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, σύμφωνα με τα λόγια του Ευαγγελίου της Μεγάλης Τετάρτης που λέει: "ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει."
  Δέν ἔχει σημασία ἄν εἶναι πιάτο ἤ δίσκος, ἁπλό ἤ ἐξεζητημένα στολισμένο τό κόλλυβο. Ἡ σημασία δίνεται στό ὑλικό καί στήν πνευματική του προέκταση.
ΚΑΙ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ 
ΤΑ ΜΝΗΜΟΣΥΝΑ & ΤΑ ΤΡΙΣΑΓΙΑ
    Σύμφωνα με τους Αποστόλους τα μνημόσυνα είναι τα εξής:
Τ «τριήμερα» συμβολίζουν τν νάσταση το Κυρίου μετ τν τριήμερη παραμονή Του στν τάφο κατελονται μ τν εχ ν᾿ ναστηθε καὶ  νεκρς στν οράνια βασιλεία. (τελείται Τρισάγιον στο μνήμα)
Τ «ννιάμερα» τελονται γι τὰ ννέα τάγματα τν αΰλων γγέλων, μὲ τν εχ ν βρεθε κοντά τους  ϋλη ψυχ το νεκρο. (επίσης τελείται Τρισάγιον στα μνήματα)
Τ «τεσσαρακονθήμερα» τελονται γι τν ναλήψη το Κυρίου, πο γινε σαράντα μέρες μετ τν νάστασή Του, μ τν εχ ν «ναληφθε» κα  νεκρός, ν συναντήσει τὸν Χριστ στος ορανος κα ν ζήσει γι πάντα μαζί Του. (τελείται Μνημόσυνο στο τέλος της Θείας Λειτουργίας)
 Τ «τήσια», τέλος, τελονται τν πέτειο μέρα το θανάτου, σ νάμνηση τν γενεθλίων το νεκρο, καθώς, γι τος πιστος χριστιανούς, μέρα τςληθινς γεννήσεως εναι  μέρα το σωματικο θανάτου κα τς μεταστάσεως στν αώνια ζωή.(τελείται Μνημόσυνο στο τέλος της Θείας Λειτουργίας)
Την παραμονή των Μνημοσύνων τελείται κατά παράδοση Τρισάγιον στον τάφο.
    Μνημόσυνα, ντίστοιχα μ τὰ παραπάνω, χωρίς αυτά βέβαια να συμπεριλαμβάνονται στο τυπικό της Εκκλησίας μας, μα περισσότερο στην παράδοση της και στην ανάγκη εκδήλωσης της αγάπης των ανθρώπων για τους οικείους τους που δεν ζούν πλέον μαζί τους, τελονται τν τρίτο, κτο κα νατο μνα π τν μέρα το θανάτου, («τρίμηνα», «ξάμηνα», «ννεάμηνα») κατόπιν αδείας και "ευλογίας" του εφημερίου  ιερέως που είναι και ο καθ’ ύλην αρμόδιος να αποφασίσει.   
    Τν μεγαλύτερη βέβαια φέλεια στος νεκρος τν προξενε  τέλεση τς Θείας Λειτουργίας στ μνήμη τους, η οποία προηγείται απαραιτήτωςτης Ακολουθίας του Μνημοσύνου, που τελείται στο τέλος της, γιατὶ τότε, μ τς μερίδες τους στ γιο δισκάριο, «νώνονται όρατα μ τ Θε κα πικοινωνον μαζί Του κα παρηγορούνται κασώζονται κα εφραίνονται ν Χριστ» (γιος Συμεν Θεσσαλονίκης).
    κτὸς ἀπὸ τὰ εἰδικὰ γιὰ κάθε νεκρὸ μνημόσυναἡ Ἐκκλησία ἔχει στὶςκαθημερινὲς ἀκολουθίες τηςγενικὲς δεήσεις γιὰ τοὺς κεκοιμημένουςὅπως εἶναιλ.χ τὸ νεκρώσιμο μέρος τῆς Ἀκολουθίας τοῦ Μεσονυκτικοῦ καὶ οἱ σχετικὲςἀναφορες στὶς «ἐκτενεῖς δεήσεις» τοῦ Ἑσπερινοῦτοῦ Ὄρθρου καὶ τῆς ΘείαςΛειτουργίας, όμως έχει θεσπίσει και το "Τρισάγιον" μια μικρή και σύντομη Ακολουθία με ευχές υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων, το οποίο τελείται οποτεδήποτε, είτε στον ναό, είτε στον τάφο του αποθανόντος.
    Πρέπει ν σημειωθεν κα ατονόητοτι  κκλησία τελε μνημόσυνα μόνο γιτος ρθοδόξους χριστιανος πο κοιμήθηκαν μέσα στος κόλπους της.
ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ 
ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣ
   Θ πρέπει, τέλος, ν ξηγήσουμε τι πολλ λάθη π τν γνοια το παρελθόντοςχουν φτάσει ς τς μέρες μας, κα θπρέπει μεσα ν διορθωθον.
 ■Η Ακολουθία του Μνημοσύνου τελείται στο τέλος της Θείας Λειτουργίας που απαραιτήτωςπροηγείται, ενώ Τρισάγιον μπορεί να τελέσει ο ιερέας οποτεδήποτε νοιώσουμε την ανάγκη, είτε στον τάφο είτε στον ναό.
 Τ μνημόσυνα θ πρέπει ν γίνονται τν μέρα πο πρέπει, αν αυτό είναι εφικτό, αλλιώς κατ’ οικονομία και μόνο ο ιερέας θα επιτρέψει την τέλεση του, νωρίτερα ἢ ργότερα.
 Τ σπάσιμο γυάλινων ντικειμένων ἢ λλων τοιούτων, το σκέπασμα των καθρεφτών και των τηλεοράσεων για άγνωστο λόγο και η απαίτηση των συγγενών από τον ιερέα να κάνει αγιασμό στο σπίτι του αποθανόντος για να φύγει το κακό, εναι κρως εδωλολατρικές συνήθειες και είναι καιρός με την καθοδήγηση των ιερέων μας, να εξαλειφτούν από την παράδοση της Εκκλησίας μας.
 Στ μνημόσυνα παραθέτουμε κα ελογονται μόνο καλς βρασμένα κόλλυβα (σιτάρι) "ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει.", ς νδεικτικ τς ναστάσεως κα χι λλα ποκατάστατα (κουλουράκια-ψωμάκια-γλυκά κ.τ.λ.
Τ πρτο Σάββατο τς Τεσσαρακοστς δν εναι «Ψυχοσάββατο»,  
λλὰ ορτάζουμε τ «δι κολλύβων» θαμα το γίου Θεοδώρου το Τήρωνος, οπότε πρώτα διαβάζει ο ιερέας το κόλλυβο του Αγίου και κατόπιν διαβάζει τα κόλλυβα που φέρνουμε για τους κεκοιμημένους αδελφούς μας.
 Στ Ψυχοσάββατα μπορομε νὰ παραθέτουμε κόλλυβα ετε στην Εκκλησία, στον σπεριν τς Παρασκευς και στν Θεία Λειτουργία το Σαββάτου, ετε στα κοιμητήρια, κατόπιν συννενοήσεως με τους ιερείς, το Σαββάτο μετά την Θεία Λειτουργία, είτε κα στ δύο. Πρόκειται περ τς δίας ξίας, φο  δια κολουθία διαβάζεται.
 Τ ελογηθέντα κόλλυβα δεν τὰ πετάμε ποτέ στ σκουπίδια, παρά μόνο τα μοιράζουμε σε γνωστούς και φίλους εις μνημόσυνο και συγχώρεση του αποθανόντα.
  Υ.Σ  : Αν ψάξουμε και στα ιδιαίτερα ήθη και έθιμα κάθε τόπου θα βρούμε σίγουρα και άλλες συνήθειες των ανθρώπων, άλλες σωστές και άλλες εντελώς λανθασμένες. Για τον λόγο αυτό πάντα για ότι απορία έχουμε να ερωτούμε τον ιερέα που σίγουρα ξέρει κάτι παραπάνω από εμάς σ’ αυτά τα θέματα.
Ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές όλων των κεκοιμημένων αδελφών μας!!!

Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Τελίδης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου